MAHYA TARİHÇESİ



Her yıl Ramazan ayının gelmesiyle birlikte hayatımızda yaşanan kıpırdanmaların tatlı esintisi yıllar yılı bizi sarmalayıp durmakta. Kimi zaman tezgahlardaki hurmalar, kimi zaman fırınlar önündeki pide kuyrukları, kimi zamansa bir pastane vitrinindeki güllaç tepsisi…
Şüphesiz bunlardan bir tanesi de Ramazan aylarında selâtin camileri süsleyen mahyalardır. Kökeni bize ait olan mahyacılık sanatının çıkış noktası neydi? İlk mahya ne zaman kurulmuştu? Mahyacılık sanatı nasıl ortaya çıkmış ve nihayetinde bugünkü halini almıştı?..
Mahyacılık sanatı İstanbul’da ortaya çıkmıştı ve ilk mahyalar minareler arasına gerilen iplere kandillerin dizilmesiyle kuruluyordu. İslam dünyasının genelinde mübarek kabul edilen gecelerde kandil yakma geleneği yaygınken mahyacılık sanatının İstanbul’da ortaya çıkmış olmasının sebebi ise padişahların yaptırdığı 2, 4, ve 6 minareli selâtin camilerin bu şehirde bulunuyor olmasıydı.İlk mahyanın kuruluşuna dair kaynaklarda yer alan en yaygın rivayet ise şu şekildedir; Sultan I. Ahmed döneminin meşhur hattatlarından Fatih Camii müezzini Hafız Kefevî son derece sanatkârane işlemiş olduğu bir levhayı padişaha sunar. Levhayı çok beğenen Sultan I. Ahmed Kefevî’den levhayı ışıklandırarak kendi yaptırdığı Sultanahmet Camii’nin minareleri arasına asmasını ister. Kandillerle ışıklandırılan levhanın Sultanahmet Camii’nin minareleri arasına asılmasıyla da ilk mahya kurulmuş olur. Kaynaklarda bu olayın geçtiği tarihe dair bilgi yoktur ancak yine tarihi kaynaklarda yaptığımız bir iz sürme ile 1616 ve 1617 tarihlerine ulaşıyoruz. Sultanahmet Camii’nin inşası 1616 tarihinde bitirilmiştir. Sultan I. Ahmed’in vefat tarihi ise 22 Kasım 1617′dir. Caminin açılış tarihi olarak kabul edilen 2 Haziran 1616 Cuma günü de o yılın Ramazan ayının hemen öncesine denk gelmektedir. 1. Ahmed’in vefat tarihi de 1617 yılının Ramazan ayı sonrasına tekabül ediyor. Dolayısıyla yukarıdaki rivayeti de dikkate aldığımız takdirde ilk mahya ya 1616 ya da 1617 yılının Ramazan ayında kurulmuştur.
Tüm bunlardan esinlenerek Kadirliye Belediye olarak ilk defa Belediye Başkanı Ömer Tarhan tarafından ana cadde ve sokaklara ışıklı mahya yaptırıldı ve oldukça beğeni gördü. Kadirli her alanda Başkan Tarhanla değişiyor ve kabuğunu kırmaya devam ediyor.

Gönderiyi paylaş